Odun talaşını dahi kansere sebep olabildiğini biliyor muydunuz? Veya bazı güneş kremlerinin? Tahmin edemeyeceğiniz pek çok kanser sebebi bu yazıda.
Kansere sebep olan şey nedir? Bu sorunun hala net bir cevabı yok. Ancak yapılan gözlem ve araştırmalardan elde edilen veriler mevcut. National Cancer Institute tarafından yayınlanan rapora göre kadın ve erkeklerin yaklaşık % 39.6’sına hayatlarının bir döneminde kanser teşhisi konacak. Gördüğünüz gibi oran çok yüksek. Başımıza gelmeyeceğini düşündüğümüz çoğu şey çıkabiliyor karşımıza hayatta. Bu rapordan önce yayımlanan araştırmalara göre kanser teşhislerinin yaklaşık yarısının genetik faktörlere dayalı olduğunu gösteriyor. Kalan yarısının sebepleri arasında ise çevresel ve sosyoekonomik sebepler gösteriliyor. Kanser bilindiği üzere en ölümcül hastalıklardan biri. Yüz yıllardır insanlığın baş belası. Ancak kansere sebep olan etkenleri bilmek, bu hastalıkla yüzleşme riskinizi azaltabiliyor.
Obezite, yetersiz beslenme ve hormonal dengesizlik gibi sebepler kansere sebep olan etkenler arasında bilinen sebeplerden. Ancak bazı kanser sebepleri var ki tahmin etmesi gerçekten güç. Günlük hayatımızda sıkça karşımıza çıkan durumların veya maddelerin kanser riski taşıdığını öğrendiğinizde eminim siz de şaşıracaksınız. Bu yazımızda kansere neden olan ilginç şeylerden bahsedeceğiz.
Kansere Sebep Olan İlginç Şeyler
1.Yaşadığınız Yer
Gerçekten de böyle bir kanser sebebi var. 2017 yılında ABD’de yayımlanan bir rapora göre, düşük hava kalitesine, kirli toprak ve su kaynaklarına, düşük kalitedeki sosyo demografik yapıya sahip olan bölgelerde kansere yakalanma sıklığı artış gösteriyor. Aynı rapora göre betonarme yapıların sık ve iç içe olduğu yaşam kalitesinin düşük olduğu metropollerde de kansere yakalanma olasılığının daha fazla olduğu saptanmıştır. Yapılan diğer bir araştırmaya göre ise hava kirliliğinin fazla olduğu yerlerde yaşayanların kansere yakalanma riskinin çok daha fazla olduğunu söylüyor. Görüldüğü üzere coğrafya gerçekten kaderdir.
2. Kokulu Mumlar ve Oda Spreyleri
Şahsen ikisi de kullandığım ürünler. Bu sebeple bu maddenin çoğumuzu üzdüğüne eminim. Kullanımı hayli yaygın olan şeyler. Fakat ne yazık ki araştırma yine National Cancer Institute tarafından yapılmış. Bu ürünlerin bileşenleri olan sentetik kokular kansere sebebiyet verebiliyormuş. Bunun yanında bu tarz yapay kokular, hormonal bozukluk, astım ve pek çok sağlık problemini tetikleyebiliyormuş.
3. Alkol
Aslında en tahmin edilebilir kanser sebeplerinden biri bu diyebiliriz. Alkol tüketimi ile kansere yakalanma riski arasındaki ilişkiyi inceleyen pek çok araştırma mevcut. 2016 yılında Danimarka’da yapılan bir araştırma alkol ve kadınlarda göğüs kanseri görülme riski arasındaki ilişkiye odaklanmış. Sonuç tahmin edebileceğiniz gibi. Alkol tüketimi ile göğüs kanserine yakalanma riski arasında bir korelasyon olduğu tespit edilmiş.
4. Talaş
Açıkçası en ilgi çekici kanser sebeplerinden olduğunu düşünüyorum. Daha önce kanser sebepleri arasında gösterildiğine hiç şahit olmadım şahsen. Odun talaşı, IARC ( Iternational Agency for Research on Cancer) tarafından kansere sebep olan maddeler arasında sınıflandırılmış durumda. Yapılan araştırma odun talaşına maruz kalan mobilya işçileri ve diğer talaş tozuna maruz kalan işçiler üzerinde uygulanmış. Edinilen sonuca göre adenokarsinom adı verilen bir burun kanseri türünün görülme olasılığının çok daha fazla olduğu tespit edilmiş. Özellikle kayın ve meşe gibi sert ağaç tozlarından oluşan talaşların daha tehlikeli olduğu saptanmış. Özellikle marangoz olan sevdiklerinizi uyarmakta fayda var. Çalıştıkları ortamı iyi havalandırmaları ve koruyucu maske takmaları çok önemli.
5.Yediklerinizle Temas Eden Uygunsuz Paketler
Aslında bu konuda yıllardır konuşulan bir konu. Gıda güvenliği ve sağlığının en önemli parçalarından paketlendiği ambalajlar. Özellikle fast-food olarak adlandırılan gıda ürünlerinin dışındaki ambalajlar genellikle perflorlu kimyasallar içerir. PFC veya PFAS olarak da bilinen bu leke tutmayan kaplamalar, ambalajlardan gıdaya kolaylıkla geçebilir. Ne yazık ki bu kimyasal bileşenler kanserojen etkileriyle bilinir. Bu konuyla ilgili detaylı araştırma metnini şuraya bırakıyorum.
6. Bazı Güneş Kremleri
Evet çok fazla güneş ışığına maruz kalmak kansere sebep olabiliyor. Peki yanlış bir güneş koruyucu kremin aşırı kullanımının da kansere sebep olabildiğini biliyor muydunuz? Güneş kremlerinde yaygın olarak kullanılan benzofenon-3 (veya Oxybenzone), DNA hasarını ve kanser hücrelerinin büyümesini tetikleyebilen serbest radikaller üretir. Aslında bu bileşenin kullanılması yasak değil. Fakat FDA tarafından ürünlerdeki kullanım oranı %6 olarak sınırlandırılmış durumda. Bunun yanında bu madde alerjik reaksiyonlara sebep olabiliyor. Bu sebeple hamile ve çocuklarda kullanımı uygun görülmemekte. Daha detaylı olan Türkçe kaynak için şu linke göz atmanızda fayda var.
7.Yeteri Kadar Güneş Işığı Almamak
Gördüğünüz gibi her şeyin azı karar çoğu zarar. Güneş ışığına aşırı maruz kalmak zararlıyken yetersiz almak da zararlı. Kaliforniya Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, dünya çapındaki yaklaşık 250.000 kolektral kanser ve 350.000 meme kanseri vakasını azaltmanın yolu D3 Vitamini. Araştırmanın sonucuna göre D3 vitamini ile kolektral ve meme kanseri arasında ters orantı olduğu gözlemlenmiş. Unutmayın en iyi D Vitamini kaynağı güneştir. Bu sebeple aşırıya kaçmamak koşuluyla güneşlenmek son derece faydalıdır.
8. Virüsler ve Bakteriler
Virüs ve bakterilerin büyük çoğunluğu kısa vadeli sağlık problemlerine sebep olurken; bazıları var ki uzun vadeli ciddi sağlık problemlerine sebep olabilmektedir. Yapılan araştırmalar neticesinde Epstein-Barr ve HIV gibi virüsler kanser ile ilişkilidir. Araştırmacılar, nüfusun yaklaşık %95’inin Epstein-Barr virüsünden etkilendiğini düşünmekte. Epstein-Barr Virüsü genellikle öpücük hastalığına neden olmasıyla meşhurdur. Fakat çoğu zaman semptomları kendini belli etmez. Bu virüs genellikle bir dış etki olmadıkça uyanmaz; yani etkisini göstermez. 2016 yılında yapılan bir araştırmada, araştırmacılar meme hücrelerinin Epstein-Barr virüsüne bağlandığını ve kötü huylu bir kansere dönüştüğünü tespit ettiler. Bunun sonucunda Epstein-Barr virüsünün meme kanserini tetikleyebileceği düşünülmektedir.
Virüs ve kanser ilişkisini açıklayan bir diğer araştırma ise, HIV virüsüyle kanser hücreleri arasındaki ilişkiyi incelemekte.
Tüm bu maddelerin dışında kansere sebep olan ilginç birkaç madde daha mevcut. Bu maddeleri kısaca sıralayacak olursak eğer bunlardan ilki gece vardiyasında çalışanlar, kanser açısından yüksek risk grubunda bulunuyor. Ne alaka diyecekseniz eğer araştırma MIT tarafından yapılmış. Bu araştırmaya göre vücut saati olarak bilinen, günün olağan akışına uygun hareket eden metabolizmamıza uygun olmayan vakitlerde çalışmak risk oluşturuyor. Yani vücudumuz gece dinlenmeye uygun olarak hareket etmekte. Buna aykırı davrandığımızda kötü huylu tümörlerin oluşum ihtimali artıyor.
Diğer kansere sebep olan ilginç şey ise yanmış gıdalar. Bu konuya nispeten hakimiz aslında. Hepimizin annesi bu konuda oldukça hassastır. Kızartma yapılan yağı değiştirmek veya yanmış gıdaları aile bireylerine yedirmemek konusunda dikkatli davranırlar. Peki herkes öyle mi sizce? Dışardan yemek söylediğinizde bu hususa ne kadar dikkat ediliyor? Cevapsız bir soru. Gelelim asıl mevzuya. Yanmış gıdalar niçin kansere sebep olur? Bu duruma sebep olan akrilamid denen kimyasaldır. Yüksek sıcaklıklarda özellikle nişastalı gıdalarda ortaya çıkar. Araştırmalar, bu akrilamid denen maddenin DNA yapısına zara verdiğini gösteriyor. Bu sebeple yanmış gıdaları yemekten kaçınmakta fayda var.
Son olarak bahsetmemiz gereken bir husus daha var. Hareketsiz yaşam tarzı kansere sebep olabiliyor. Bu konu üzerine yapılan detaylı araştırmayı şuraya bırakıyorum. Dileyen inceleyebilir. Günlük yaşantımıza en az yarım saat egzersizi eklemekte fayda var. Sadece kanser değil; pek çok sağlık problemini tetikleyen bir konu hareketsizlik.
Umarım Bu yazım ilginizi çekmiştir. Kanser konusunda diğer bir yazım olan Kanser Kök Hücrelerine Karşı Etkili Gıdalar başlıklı yazımı okumanızı tavsiye ederim.
Sağlıkla kalın.
