Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünlerinin Kullanımı ve Çeşitliliği Son Dönemde Hayli Artmış Durumda. Peki Kozmetik Ürünlerde Bulunan Tehlikeli Maddeler Neler? Hangi Ürünlerde Daha Fazla Risk Altındayız? Bu Yazımızda Bu Soruların Cevabını Vermeye Çalışacağız.
EWG (Environmental Working Group) Tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre kadınlar günde ortalama 12 farklı kozmetik ürün kullanmakta. Bu 12 farklı ürün içinde ise yaklaşık 200 farklı kimyasal madde bulunmakta. Tahmin edileceği üzere kullanılan ürünlerde hangi türde kimyasalların kullanıldığını bulmak her zaman kolay olmuyor.
Kimyasal maddeler, şampuan ve diğer saç bakım ürünleri, makyaj ürünleri, vücut losyonları ve güneş kremleri de dahil olmak üzere her türlü kozmetik üründe bulunur.
The Guardian‘da yayınlanan bir yazıya göre, ABD özelinde kozmetik alanında kullanımda olan ve onaylanan 12000’den fazla kimyasal madde vardır. Endüstride kullanımı yasak olan kimyasal madde sayısı ise sadece 9’dur.
Peki güzellik ürünlerde hangi kimyasallardan kaçınmak gerekir? Potansiyel olarak güzellik ürünlerinde zararlı olabilecek maddeler kısaca şöyledir:
- Triklosan
- Formaldehit
- Asbest ya da diğer adıyla Amyant
- Kurşun
- Bazı Parabenler
- Fitik Asit veya diğer adıyla Fitat
Bunlar ABD’nin California ve Connecticut eyaletlerinde yakın dönemde kozmetik alanında kullanımı yasaklanan zararlı 20 madde arasında yer alıyor.
Geçmiş yıllarda güzellik ürünlerinde kullanılan ve hali hazırda 40 ülkede yasaklanan kimyasalların sayısı yaklaşık olarak 1400’dür. Zararlı kimyasalların insan üzerindeki olumsuz etkileri kanıtlandıkça bu sayı giderek artacak gibi durmakta.
Son dönemde potansiyel zararları ve artan endişe nedeniyle Kaliforniya eyaletinde 20 farklı kimyasalın kozmetikte kullanımı yasaklandı. İlgili kararın metnine ve yasaklanan maddelerin detaylarına şu linkten ulaşabilirsiniz. Kaliforniya bu kararla beraber ABD’de kozmetik alanında kimyasal madde kullanımını yasaklayan ilk eyalet oldu. ABD, kozmetik üreticilerine katı kurallar koyma konusunda AB ülkelerinin gerisinde. Kaliforniya ve Connecticut Eyaletleri, verilen bu kararla beraber AB kozmetik standartlarına ulaşmayı hedefliyor. Ülkemizde kozmetik alanında kullanımı yasak olan veya kullanımı sınırlandırılan maddelerle ilgili detaylı bilgiler “Kozmetik Yönetmeliği” içerisinde detaylıca anlatılmakta.
Peki son bulgulara göre kozmetikte hangi maddelerin kullanımı tehlikelidir? Kaliforniya tarafından kozmetik alanında kullanımı yasaklanan maddeler şunlardır:
- Formaldehit ve formaldehit ayrıştırıcılar
- Dibütil ftalat ve dietlheksil ftalat
- Cıva ve Thimerosal dahil ilgili bileşenler
- İzobutilparaben
- Butylparaben
- Propylparaben
- Tolüen
- Triklosan
- Karbon siyahı
- PFAS
- Asbest
- Kurşun ve ilgili bileşenler
Bu kimyasalların çoğu Avrupa Birliği Ülkeleri ve diğer ülkelerin bazılarınca hali hazırda kullanımı yasaklanmış durumda. Fakat bu zamana kadar ABD tarafından herhangi bir yasak getirilmemiş zararlı ürünlerdir.
Güzellik Ürünlerinde Bulunan Tehlikeli Maddeler
Kozmetik ürünlerinde bulunan en toksik maddeler neler? Şimdi güzellik ürünlerinde kullanılan ve sağlığı tehdit eden bazı maddelere göz atalım.
Triklosan: Diş macunları, sabunlar ve bazı kozmetik ürünlerde yaygın olarak kullanılan anti-bakteriyel ve antifungal bir maddedir. FDA tarafından el sabunlarında kullanımı yasaklanmıştır. Gerekçe olarak ise endokrin bozunumları ve bazı gelişimsel problemleri yol açması gösterilmiştir. Hala bazı ağız gargara sıvılarında ve el sabunlarında yaygın olarak kullanılmakta.
Formaldehit: Bu madde yaygın olarak keratin saç bakım ürünlerinde, vücut jellerinde ve ojelerde kullanılmakta. Kanserojen olduğu bilinen bir maddedir. Kimyasal formülü CH2O’dur ve diğer adı Metanal’dir.
Toluen: Tinere benzeyen karakteristik bir kokuya sahip olan ve suda çözünmeyen bi kimyasaldır. Yapılan araştırmalarda olumsuz nörolojik etkilerine rastlanmıştır. Çoğunlukla ojelerde yaygın olarak kullanılır.
Kömür Katranı: Çoğunlukla saç boyalarında ve şampuanlarda kullanılır. Özellikle göz sağlığı üzerine olumsuz etkileriyle bilinir.
(Kurşun Benzeri) Ağır Metaller: Kurşun, kil bazlı bazı kozmetik ürünlerinde ve rujlarda kullanılabilmektedir. Bu madde yüksek derecede toksik özellikleriyle bilinir.
Fitalatlar: Losyonlar, saç spreyi, ojeler, parfüm ve şampuan gibi bazı ürünlerde rastlanabilmektedir. Bu madde, hormonal dengeyi bozucu etkiler gösterebilmekte ve hatta kansere sebep olabilmekte.
Parabenler: Şampuanlarda, traş kremlerinde ve nemlendirici ürünlerde sıklıkla kullanılan bir maddedir. Parabenler özellikle alerjik reaksiyonlar gibi cilt sağlığını bozabilen etkileriyle ünlüdür.
PFAS Kimyasalları: İnsan yapımı kimyasallardan oluşan zararlı maddelerdir. Bu kimyasallar Üreme ve Bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkilere sebep olur. Bunun haricinde kansere sebep olabilmektedir. Pek çok kozmetik üründe çeşitli PFAS kimyasalları bulunabilmektedir. PFAS Kimyasalları ve insan sağlığı üzerine etkileri ile ilgili detaylı bilgi için şu yazıya göz atmanızı öneririm.
Kozmetik ürünlerde bulunan tehlikeli maddeler konusandan kısaca bahsettik. Peki bunlar haricinde diğer zararlı maddeler neler?
-Sentetik Renklendiriciler ve Boyalar
-Yapay kokular
-Sodium Lauryl Sulfate veya bilinen diğer adıyla SLS. Bu madde özellikle şampuanlarda yoğun köpürme özelliği katması için kullanılır. Böbrek ve Solunum yolları üzerine olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında organik şampuanların içerisinde SLS bulunmaması nedeniyle fazlaca köpürmediğini anlayabiliriz.
Riskler ve yan etkiler
Kozmetik ürünlerde bulunan tehlikeli maddeler hangi açıdan tehlike arz ediyor? Bunun cevabı kısaca tenimizdeki gözenekler tarafından absorbe edilebilmesi. Yani kullandığımız güzellik ürünlerindeki yapay renklendiriciler, parfümler veya koruyucular deri yoluyla vücudumuza alınabiliyor. Bazı kaynaklara göre bu maddeler cilt kanseri başta olmak üzere; alerjik reaksiyonlar, hormonal bozukluklar ve çocuklarda gelişim bozuklukları gibi olumsuzluklara davetiye çıkarabiliyor.
Çocuklar kozmetik ürünlerdeki tehlikeden biraz daha uzakta gibi görünebilir. Çünkü yetişkinler tarafından sıkça kullanılan kozmetik ürünlerini kullanmıyorlar. Fakat çocukları tehdit eden ürünlerin başında özel günlerde kullanılan yüz boyama ürünleri geliyor. Bu tarz ürünlerin onaylı ve yasal gereklilikleri karşılayan firmalarca üretildiğinden emin olunması gerekli.
Sağlıkla kalın.
Odun Talaşının dahi kansere sebep olabildiğini biliyor muydunuz? Tahmin edemeyeceğiniz pek çok kanser sebebi için yazımıza göz atın.
