Kan grubu diyeti nedir?
Kan grubu diyeti, naturopat Peter D'Adamo'nun 1996'da yayımladığı Eat Right 4 Your Type kitabıyla yaygınlaşan bir yaklaşımdır. Kitaba göre her kan grubu atalarımızın farklı beslenme dönemlerini yansıtır: 0 grubu için et ağırlıklı "avcı", A grubu için sebze ağırlıklı "çiftçi", B grubu için süt ürünlerini içeren "göçebe" ve AB grubu için ikisinin karışımı bir beslenme önerilir. İddia, kişinin kendi kan grubuna uygun beslendiğinde daha sağlıklı olacağı ve daha kolay kilo vereceğidir.
Bilim ne diyor?
Bu iddiayı doğrulayan bir kanıt bulunmuyor. 2013'te American Journal of Clinical Nutrition'da yayımlanan sistematik derlemede araştırmacılar 1.415 bilimsel kaynağı taradı ve kan grubu diyetlerinin sağlık etkisini gösteren uygun bir çalışma bulamadı; sonuç olarak iddia edilen faydaları doğrulayan kanıt olmadığını bildirdi[1].
2014'te PLoS ONE'da yayımlanan ve 1.455 kişiyi inceleyen Toronto çalışması ilginç bir sonuç verdi: Sebze ve tahıl ağırlıklı "A tipi" diyete uyan kişilerde vücut kitle indeksi, bel çevresi, tansiyon ve kolesterol gibi göstergeler daha iyiydi; ama bu fayda kişinin kan grubundan bağımsızdı. Yani bu beslenme, kan grubu 0, B ya da AB olanlarda da aynı şekilde ilişkili bulundu. [2] Aynı ekibin fazla kilolu yetişkinlerle yaptığı 2018 çalışması da benzer sonuca ulaştı.
Kısacası diyetten görülen faydalar, kan grubuna özel olmasından değil; işlenmiş gıdaları azaltması ve sebze, meyve, baklagil gibi besleyici gıdaları artırması gibi herkes için geçerli değişikliklerden kaynaklanıyor.
Kan grubu sağlıkla gerçekten ilişkili mi?
Kan grubu beslenme reçetesi belirlemez, ancak nüfus düzeyindeki araştırmalarda bazı hastalık riskleriyle küçük ilişkiler gösterilmiştir. Örneğin 0 dışındaki kan gruplarında damar içi pıhtı (venöz tromboembolizm) riskinin, A grubunda ise mide kanseri riskinin hafifçe daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Bu ilişkiler küçüktür ve bireysel riski belirlemez; sigara, hareketsizlik, beslenme ve kilo gibi değiştirebileceğiniz faktörler çok daha belirleyicidir.
Kan grubunuzun gerçekten önemli olduğu alan kan nakli ve bağışıdır. Yukarıdaki araç, kan grubunuza göre kimden kan alabileceğinizi ve kime verebileceğinizi de gösterir.
Herkes için kanıta dayalı sağlıklı tabak
- Tabağın yarısı sebze ve meyve, çeyreği tam tahıl (bulgur, yulaf, tam buğday), çeyreği protein (baklagil, balık, tavuk, yumurta, yoğurt)
- Haftada en az 2 öğün balık; haftada birkaç kez kuru baklagil
- Günde 25–30 gram lif; yağ olarak öncelikle zeytinyağı, ölçülü kuruyemiş
- Şekerli içecekleri, işlenmiş eti ve aşırı tuzu sınırlamak
Bu ilkelerin pratik hali için sağlıklı beslenme rehberlerimize, günlük enerji ihtiyacınız için günlük kalori ihtiyacı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Cusack L, De Buck E, Compernolle V, Vandekerckhove P. Blood type diets lack supporting evidence: a systematic review. American Journal of Clinical Nutrition. 2013;98(1):99–104. doi:10.3945/ajcn.113.058693. PubMed
- Wang J, García-Bailo B, Nielsen DE, El-Sohemy A. ABO genotype, ‘blood-type diet’ and cardiometabolic risk factors. PLoS ONE. 2014;9(1):e84749. doi:10.1371/journal.pone.0084749. Tam metin (PMC)
Sık Sorulan Sorular
Kan grubuna göre beslenme gerçekten işe yarar mı?
Bilimsel çalışmalar bunu desteklemiyor. 2013 tarihli sistematik derleme kan grubu diyetlerinin faydasını gösteren kanıt bulamadı; 2014 Toronto çalışmasında da diyetle ilişkili faydalar kişinin kan grubundan bağımsızdı.
0 kan grubu nasıl beslenmeli?
Popüler kan grubu diyeti 0 grubuna et ağırlıklı, tahıl ve süt ürünlerinin az olduğu bir beslenme önerir; ancak bu öneriyi destekleyen bilimsel kanıt yoktur. 0 grubu için de en iyi yol sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve balık ağırlıklı dengeli beslenmedir.
A kan grubu et yememeli mi?
Kan grubu diyeti A grubuna sebze ağırlıklı beslenmeyi önerir; ancak bu önerinin kan grubuna özel olduğuna dair kanıt yoktur. Sebze ağırlıklı beslenmenin faydaları çalışmalarda tüm kan gruplarında görülmüştür; ölçülü miktarda balık, tavuk ve yumurta dengeli bir beslenmenin parçası olabilir.
Kan grubu diyetiyle kilo verenler neden kilo veriyor?
Büyük olasılıkla diyetin genel etkisiyle: işlenmiş gıdaların, şekerin ve bazı besin gruplarının azalması toplam kaloriyi düşürür. Bu etki kan grubundan bağımsızdır.
Hangi kan grubu herkese kan verebilir?
Kırmızı kan hücresi naklinde 0 Rh negatif (0−) grubu genel verici kabul edilir; AB Rh pozitif (AB+) ise tüm gruplardan kan alabilir. Plazma bağışında durum terstir: AB grubu plazması tüm gruplara verilebilir. Nakil öncesinde her zaman laboratuvar uygunluk testi yapılır.